Viết hoa đúng chữ cái đầu của nguyên tố (Co là coban, CO là cacbon monoxit). Ngoặc ( )[ ] đều được; muối ngậm nước dùng dấu chấm: NiSO4.6H2O.
| Nguyên tố | Số nguyên tử | Khối lượng nguyên tử | Trong 1 mol (g) | % khối lượng |
|---|
Quy đổi khối lượng – số mol – thể tích khí
Sửa một ô, các ô còn lại tự tính theo khối lượng mol ở trên.
Thể tích chỉ đúng với chất khí (gần lý tưởng).
Xem công thức và từng bước
Pha loãng: C₁·V₁ = C₂·V₂
Nhập 3 ô, để trống ô cần tính. Nồng độ và thể tích mỗi cặp dùng cùng đơn vị (%, g/L, mol/L… ; mL hoặc L).
Công cụ làm được gì
- Khối lượng mol từ công thức bất kỳ: ngoặc lồng nhau như Ca₃(PO₄)₂, phức chất K[Au(CN)₂], muối ngậm nước CuSO₄·5H₂O, kèm bảng thành phần phần trăm theo khối lượng.
- Quy đổi qua lại giữa khối lượng, số mol, số phân tử và thể tích khí.
- Pha dung dịch: khối lượng hóa chất cần cân theo mol/L, theo g/L chất, hoặc theo g/L của một kim loại trong muối — đúng kiểu thông số bể mạ hay ghi (“Ni 60 g/L”).
- Pha loãng theo C₁·V₁ = C₂·V₂: nhập ba đại lượng, để trống đại lượng cần tính.
Khối lượng mol tính thế nào
Khối lượng mol M (g/mol) bằng tổng khối lượng nguyên tử của mọi nguyên tử trong công thức: M = Σ nᵢ·Aᵢ. Ví dụ CuSO₄·5H₂O gồm 1 Cu, 1 S, 9 O và 10 H: 63,546 + 32,06 + 9 × 15,999 + 10 × 1,008 ≈ 249,68 g/mol. Trong đó đồng chiếm 25,45 % khối lượng — con số dùng khi cần biết cân 1 kg muối thì được bao nhiêu đồng.
Muối ngậm nước và muối khan khác nhau nhiều: CuSO₄ khan chỉ 159,60 g/mol, nên nếu công thức pha ghi CuSO₄·5H₂O mà cân nhầm muối khan (hoặc ngược lại) thì nồng độ lệch khoảng 1,56 lần. Luôn gõ đúng dạng muối ghi trên nhãn bao bì.
Ví dụ: pha bể niken 60 g/L
Chọn chế độ “g/L theo kim loại”, công thức NiSO₄·6H₂O (M ≈ 262,84 g/mol). Niken chiếm 58,693 / 262,84 ≈ 22,33 % khối lượng muối, nên mỗi lít cần 60 / 0,2233 ≈ 268,7 g NiSO₄·6H₂O. Bể 50 L cần khoảng 13,43 kg. Hóa chất 98 % thì chia tiếp cho 0,98. Bấm “Xem công thức và từng bước” để thấy đủ phép tính với số của bạn.
Bể mạ thực tế thường có nhiều nguồn cùng một kim loại (ví dụ niken từ cả NiSO₄·6H₂O và NiCl₂·6H₂O trong bể Watts). Khi đó tính riêng từng muối theo phần kim loại mà nó phải đóng góp, rồi cộng lại để đối chiếu với tổng kim loại trong tài liệu kỹ thuật.
Thể tích khí: 24,79 hay 22,4 L/mol?
Một mol khí lý tưởng chiếm 24,79 L ở 25 °C và 1 bar — điều kiện chuẩn sách giáo khoa hiện hành dùng — và 22,41 L ở 0 °C, 1 atm (cách tính “đktc” cũ). Công cụ hiện cả hai; chọn đúng điều kiện đề bài hoặc điều kiện đo của bạn. Khí thật ở áp suất cao lệch khỏi giá trị này.
Pha loãng đúng cách
C₁·V₁ = C₂·V₂ chỉ đúng khi hai nồng độ cùng đơn vị theo thể tích (mol/L, g/L hoặc % thể tích). Với axit đặc ghi theo % khối lượng, phải đổi qua khối lượng riêng trước, vì dung dịch đặc nặng hơn nước nhiều (H₂SO₄ 98 % nặng khoảng 1,84 g/mL).
An toàn khi pha axit, kiềm
Luôn rót từ từ axit vào nước, khuấy liên tục, không làm ngược lại — nước đổ vào axit đặc sôi bùng và bắn axit. Pha kiềm đặc (NaOH, KOH) cũng tỏa nhiều nhiệt. Đeo kính, găng tay chịu hóa chất; pha trong thùng chịu nhiệt.